【2026】Avrupa'da iş yaparken EPR hakkında bilmeniz gerekenler — beş kilit pazar için pratik noktalar

Bütün AB ülkelerinde ortak olan kurallar

Kayıt mercileri ve muhatap kurumlar üye devletten üye devlete değişir; aşağıdaki çerçeve ise çoğunda ortaktır.

1. “Üretici” geniş bir tanımdır

EPR’de üretici mutlaka imalatçı değildir. Ürün kategorisine ve ulusal kurallara göre, genellikle ürünü o ülkenin piyasasına ilk kez sunan işletmedir: imalatçı, ithalatçı, marka sahibi, sınır ötesi e-ticaret satıcısı ya da pazaryeri satıcısı olabilir.

AB dışından doğrudan gönderim yapan bir işletme, ne sattığına, satışın nasıl kurgulandığına ve malın nerede piyasaya arz edildiğine bağlı olarak bazı şemalarda üretici sayılır, bazılarında sayılmaz. Bu belirleme her şeyden önce gelir; geri kalan her adım ondan türer.

2. Konu yalnızca ambalaj değil

En bilinen şema ambalaj EPR’sidir, ama kapsam yıllardır genişliyor: elektrikli ve elektronik ekipman (WEEE), piller ve daha yakın zamanda tekstil. Başlangıç noktası, ürün kategorilerinizin her ülkede hangi şemaları tetiklediğini belirlemektir — herhangi bir kayıt formuna bakmadan önce.

3. Kayıt ve PRO üyeliği ulusaldır

Tek bir kaydın her şeyi kapsadığı AB çapında bir gişe yok. Sattığınız her ülkede o ülkenin ulusal üretici siciline kaydolur ve onaylı bir PRO (Producer Responsibility Organisation) ile sözleşme yaparsınız. Beş pazar demek, beş kayıt ve genellikle beş sözleşme demektir.

4. Miktar bildirimi ve ücretler

Kayıttan sonra piyasaya sürdüğünüz ambalaj malzemelerinin ağırlığını ve türünü bildirir — ülkeye göre yıllık, üç aylık ya da başka bir dönemde — ve karşılığındaki çevre katkı payını ödersiniz. Giderek daha çok ülke eko-modülasyon uyguluyor: ücret, ambalajın ne kadar geri dönüştürülebilir olduğuna göre değişiyor. Ambalaj tasarımı ile uyum maliyeti artık iki ayrı konuşma değil.

5. AB dışı işletmelerin çoğu kez yetkili temsilciye ihtiyacı olur

AB’de yerleşik olmayan bir işletmeden, ambalajının kullanıcılara ulaştığı her üye devlette kayıtlı bir yetkili temsilci atanması istenebilir. PPWR (Tüzük (AB) 2025/40) 45. maddesi bunu AB çapında bir yükümlülük hâline getiriyor; tüzük 11 Şubat 2025’ten beri yürürlükte ve 12 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanıyor.

Burada bir noktaya dikkat etmek gerekiyor, çünkü konu gevşek biçimde aktarılıyor. Avrupa Komisyonu, Environmental Omnibus paketi kapsamında yetkili temsilci yükümlülüğünün 2035’e kadar askıya alınmasını önerdi — ancak bu öneri AB’de yerleşik üreticileri ilgilendiriyor. AB dışı üreticiler hiçbir zaman kapsamında olmadı; üye devletler ayrıca izlenebilirlik ve denetim gerekçesiyle onlardan yetkili temsilci isteyebilir. Parlamentoda askıya alma şimdi daha da daraltılıyor, yalnızca mikro ve küçük işletmelerle sınırlanıyor; komisyon oylaması Ekim 2026 civarında bekleniyor. Şirketiniz AB dışındaysa bunların hiçbiri 12 Ağustos 2026’dan itibaren size uygulananı değiştirmiyor.

6. Uyumsuzluğun gerçek bedeli

Cezalar bunun en küçük kısmı. Pratikteki sonuçlar, pazaryerlerinde listelemelerin askıya alınması — Amazon, eBay ve diğerleri aktivasyondan önce kayıt numaralarını kontrol eder — ve gümrükte bekletilen sevkiyatlardır. İkisi de geliri, bir ceza tebligatının durduramayacağı biçimde durdurur. Bunun tersini de açıkça söylemekte fayda var: doğru kaydolup doğru bildirimde bulunduğunuzda bu riskler hiç doğmaz.

Fransa: CITEO kaydı ve Triman etiketlemesi

Fransa, Avrupa’nın en ayrıntılı EPR rejimlerinden birine sahip. Ambalaj için CITEO — ya da Léko veya Adelphe gibi onaylı başka bir kuruluş — nezdinde kaydolur ve ilgili ücretleri ödersiniz.

Üç nokta Fransa’ya özgü:

• IDU (identifiant unique): PRO kaydınız tamamlandığında Fransız ekolojik geçiş ajansı ADEME tarafından verilen kayıt numarası. Pazaryerleri ve müşteriler bunu isteyecektir.
• Triman ve Info-tri etiketlemesi zorunludur: ambalajın üzerinde ayrıştırma bilgisi — Triman işareti ve Info-tri paneli — bulunmalıdır; bunlar Fransız tüketicisi için tasarlanmış olmalı, başka bir pazardan uyarlanmamalıdır.
• Kapsam artık ticari (B2B) ambalajı da içeriyor: yeni profesyonel ambalaj kolu (EPRO) 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi; Haziran 2026’da üç eko-kuruluş onaylandı (Citeo Pro, Léko Pro ve Twiice) ve fiilî işleyiş 1 Ocak 2027 olarak belirlendi. Kapsamdaki işletmelerin 2026 sonuna kadar bir eko-kuruluşa katılması bekleniyor.

Süreçler ağırlıklı olarak Fransızca yürüdüğü için pek çok yabancı işletme İngilizce destek veren bir kayıt acentesiyle çalışıyor. İşe yarayan ilk adım göründüğünden dar: ürünlerinizin ve ambalajınızın hangi kategoriye girdiğini belirlemek — sürecin geri kalanı buradan çıkıyor.

Almanya: LUCID kaydı ve ikili sistem sözleşmeleri

Alman sistemi, sınır ötesi satıcıların çoğunlukla zaten bildiği sistem. Birbirine karıştırılması kolay, birbirinin yerine geçmeyen iki adımı var:

• Bir “ikili sistem” ile lisans sözleşmesi — yani onaylı bir toplama ve geri dönüşüm operatörü — ücretler ambalaj hacminize göre belirlenir.
• LUCID kaydı: merkezî ambalaj sicili ZSVR (Zentrale Stelle Verpackungsregister) tarafından işletilir. “DE” ile başlayan bir kayıt numarası alırsınız; Amazon, eBay ve diğer pazaryerleri listeleme öncesinde bunu ister.

2026’daki değişiklik yapısal. PPWR’nin 12 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanmasıyla birlikte Almanya’nın uygulama kanunu — Verpackungsrechts-Durchführungsgesetz, VerpackDG — aynı tarihte eski Verpackungsgesetz’in yerini alıyor ve ajandaya yazılması gereken iki geçiş tarihi getiriyor: ilk kez kaydolacak işletmelerin bunu 12 Eylül 2026’ya kadar yapması bekleniyor, LUCID’de hâlihazırda kayıtlı olanların ise kayıtlarını yeni gerekliliklere uyarlamak için 12 Kasım 2026’ya kadar süresi var. LUCID’in kendisi devam ediyor; değişen, etrafındaki hukuki çerçeve ve denetim. Federal çevre bakanlığı ambalaj atığı çerçevesinin İngilizce özetini yayımlıyor.

İspanya: geçiş hâlindeki bir sicil

İspanya’nın ambalaj EPR sistemi Real Decreto 1055/2022’ye dayanıyor. Çerçeve şöyle:

• Ekolojik geçiş bakanlığı MITECO tarafından tutulan Registro de Productores de Producto üretici sicilinin ambalaj bölümüne kayıt.
• Onaylı bir PRO ile sözleşme: Ecoembes ya da yetkilendirilmiş başka bir kuruluş.
• AB dışı işletmeler için yerel bir yetkili temsilci ataması.
• Piyasaya sürülen ambalaja ilişkin yıllık beyan; izleyen yılın 31 Mart tarihine kadar verilir.

İspanya’yı 2026’da özel kılan, kayıt prosedürlerinin son yıllarda yeniden düzenlenmiş olması: eski düzene göre yazılmış rehberler, yeni düzene göre yazılmış olanlarla birlikte hâlâ dolaşımda ve ikisi kolayca birbirine karışıyor. İlk kez kaydolanlar, geçmiş dönemlere ilişkin beyan borçları olduğunu da görebilir. Herhangi bir dosyayı vermeden önce gerçek durumunuzu yerel bir ortakla birlikte tespit edin.

PPWR 12 Ağustos 2026’dan bu yana İspanya’da doğrudan uygulanıyor ve mevcut ulusal çerçeveyle birlikte yürüyor. İspanya’nın uygulama kuralları netleşene kadar çalışma varsayımı süreklilik: ulusal tablo yerine oturana dek Real Decreto 1055/2022’ye uymayı sürdürmek.

İtalya: CONAI üyeliği ve ayrıntılı ücret kademeleri

İtalya, Avrupa’nın en uzun ömürlü EPR sistemlerinden birine sahip: 1998’den beri yürürlükte ve merkezinde ulusal ambalaj konsorsiyumu CONAI var.

• CONAI üyeliği ve malzemeye göre çevre katkı payı (Contributo Ambientale CONAI, kısaca CAC). Yedi malzeme konsorsiyumu var — plastik, kâğıt, cam, çelik, alüminyum, ahşap, biyoplastik — her birinin kendi ücret yapısıyla. Plastik ambalaj katkı paylarının 1 Ekim 2026’dan itibaren revize edileceği kesinleşti; geri dönüştürülebilirlik kademelerinin çoğunda tarifeler artıyor.
• Çevresel etiketleme zorunludur: ambalaj, malzemesini ve ayrıştırma kategorisini belirtmelidir.
• Doğrudan kayıt için İtalyan vergi kodu gerekir: codice fiscale alamayan bir işletme, yetkili temsilci ya da bir EPR hizmet sağlayıcısı üzerinden kaydolur. İtalyan KDV numaranız zaten varsa bu adım genellikle halledilmiştir — KDV tarafının nasıl işlediği İtalya’da KDV ve VIES kaydı rehberimizde.

Kademeler ince ayrımlı olduğu için ödeyeceğiniz tutar büyük ölçüde ambalajınızın hangi kademeye düştüğüne bağlı: İtalya’da ambalaj tasarımı ile uyum maliyetinin, başka yerlerden daha fazla, tek bir karar olmasının nedeni bu.

Birleşik Krallık: AB dışında, yine de zorunlu

Birleşik Krallık AB’den ayrıldı ama kendi şemasını işletiyor: pEPR (Packaging Extended Producer Responsibility) ayrıca uyum gerektiriyor. Özellikle Asya’daki satıcılar için talebi yüksek bir pazar ve bize en çok sorulan ülkelerden biri.

• PackUK nezdinde kayıt: Defra bünyesinde çalışan şema yöneticisi. Buna ek olarak ilgili ülkenin — İngiltere, İskoçya, Galler ya da Kuzey İrlanda — çevre düzenleyicisine de kaydolunur. Süreç GOV.UK rehberinde anlatılıyor.
• Ücret yapısı aşamalı olarak değişiyor. İlk yıl, Nisan 2025 – Mart 2026 arasında, geri dönüştürülebilirlikten bağımsız olarak malzeme başına sabit temel ücretler uygulandı. Nisan 2026’dan itibaren ücretler kırmızı–sarı–yeşil (RAG) geri dönüştürülebilirlik derecesine göre modüle ediliyor: kırmızı dereceli ambalaj temel ücretin üzerinde öder, yeşil dereceli daha az. 2026, bu sistemin tam anlamıyla devreye girdiği yıl.
• Pazaryeri satışlarında yükümlülük pazaryerine ait olabilir. Bazı durumlarda yükümlü taraf tek tek satıcılar değil, çevrim içi pazaryerinin kendisi sayılır. İkisinden birini varsaymadan önce işletmenizin hangi rolde olduğunu doğrulayın.
• Birleşik Krallık pEPR ile AB PPWR ayrı sistemlerdir. Birine uymak diğerini kapsamaz. Her ikisine de gönderim yapıyorsanız iki uyum sürecini ayrı yürütün: yalnızca AB tarafındaki bilgilere güvenmek, açık oluşmasının en yaygın yolu.

Önemli olan adımları izlemek

Avrupa’da EPR, sicilleri ve prosedürleri bakımından ülkeden ülkeye değişiyor; ama hepsinin içinden geçen çizgi aynı üç adım: işletmenizin üretici olup olmadığını belirlemek, sattığınız her ülkede ulusal sicile ve onaylı bir PRO’ya kaydolmak, ardından miktarları bildirip ücretleri ödemek.

2026’yı olağandışı kılan, beş pazarın da aynı yıl içinde kımıldaması: Fransa temmuzda profesyonel ambalaja genişledi, Almanya’da VerpackDG ağustosta yürürlüğe girdi, İspanya PPWR’yi ulusal kurallarıyla birlikte yürütüyor, İtalya ekimde yeni plastik tarifesine geçiyor, Birleşik Krallık nisandan itibaren geri dönüştürülebilirliğe dayalı derecelendirmeye geçti. On sekiz ay önce yazılmış rehberler yanlış olmaktan çok eskimiş durumda — ki bunu fark etmek daha zordur.

EPR kaydını ve bildirimlerini ayrı bir tedarikçi ilişkisi olarak değil, KDV uyumunun bir parçası olarak yürütüyoruz: tek dosya, tek takvim, tek ekip; gerçekten sattığınız ülkelerde. Ürünlerinizin hangi şemaları tetiklediğinden emin değilseniz, işe oradan başlamak gerekir; ilk yanıtladığımız soru da budur.

Kaynaklar: Tüzük (AB) 2025/40 (PPWR), EUR-Lex · Avrupa Komisyonu, ambalaj atıkları · CITEO · ADEME · ZSVR / LUCID · BMUV, ambalaj atıkları · MITECO, Registro de Productores de Producto · CONAI, çevre katkı payı · PackUK · GOV.UK, pEPR kaydı.